Uitdagingen in de regio
Onze regio heeft ten opzichte van de rest van Nederland een bovengemiddeld aantal inwoners in de leeftijd 65+ en 80+. Kenmerkend daarbij is het hoge percentage alleenstaande ouderen en ouderen met dementie. We hebben in samenhang daarmee ook een bovengemiddeld percentage mantelzorgers, die bovendien meer uren mantelzorg leveren dan gemiddeld in Nederland.
Daarnaast telt Zaanstreek-Waterland relatief veel volwassenen met een matig tot hoog risico op psychische klachten en jongvolwassene met suïcidegedachten. Wachttijden zijn te lang. Ook zijn er meer inwoners met overgewicht, meer rokers en meer kinderen die in kwetsbaarheid opgroeien. Het aantal jongeren met jeugdzorg ligt nu rond het landelijk gemiddelde, maar er wordt verwacht dat dit tegen 2040 met 12,4% zal toenemen.
Op basis van deze uitdagingen zijn prioritaire opgaven en thema’s geformuleerd, elk met hun eigen opgaveregisseur en bestuurlijke ambassadeur.
Ouder worden
Welke opgaves zien we?
1. Hoge vergrijzing in de Zaanstreek Waterland-regio:
De regio kampt met een aanzienlijk hogere vergrijzing dan het landelijke gemiddelde, met bovengemiddelde aantallen ouderen van 65+ en 80+. Variaties tussen gemeentes en zelfs wijken in Zaanstad, met de meeste gemeentes boven het nationale gemiddelde.
2. Uitdagingen door hoog percentage alleenstaande ouderen en ouderen met dementie:
Kenmerkend is het hoge percentage alleenstaande ouderen en ouderen met dementie in de regio. Deze demografische kenmerken creëren uitdagingen op het gebied van gezondheid, preventie en zorg.
3. Passende woonvormen voor ouderen:
De ouderenzorg omvat diverse aspecten, waaronder gezondheidszorg, huisvesting en sociale ondersteuning. Dit resulteert in een complex vraagstuk om de zorg in de regio toekomstbestendig te maken.
Informele zorg en mantelzorg
Welke opgaves zien we?
1. Mantelzorgers ontlasten:
We zien dat een bovengemiddeld percentage mantelzorgers zwaar tot zeer zwaar belast is en meer uren mantelzorg leveren dan Nederland gemiddeld. Daarbij neemt het mantelzorgpotentieel de komende jaren af. Daarom zetten we in op het implementeren van gerichte ondersteuningsprogramma’ s en het helpen van mantelzorgers om de benodigde ondersteuning te vinden/krijgen om de druk op alle mantelzorgers te verminderen. Vooral voor diegenen die zich tamelijk zwaar tot zeer zwaar overbelast voelen.
2. Optimaliseren van dementiezorg:
Uitbreiden en optimaliseren van diensten voor mensen met dementie, rekening houdend met het bovengemiddelde aantal wekelijkse zorguren van naasten in de regio.
3. Stimuleren van regionale samenwerking zorgdomein en sociaal domein en gemeenschapszin:
Initiëren van projecten en evenementen die gemeenschapszin bevorderen en sociale ondersteuning bieden aan mantelzorgers.
Mentale gezondheid
Welke opgaves zien we?
1. Bevorderen van mentale gezondheid:
Er is een groter aantal volwassenen in Zaanstreek Waterland met een matig tot hoog risico op psychische klachten vergeleken met het landelijk gemiddelde. Mensen met psychische klachten zijn als een specifieke focusdoelgroep benoemd.
2. Eenzaamheid
Actieve inzet op het verminderen van eenzaamheid, vooral onder jongvolwassenen, waar dit een ernstig probleem vormt in de regio Zaanstreek Waterland. Ambitie om sociale verbindingen te versterken via initiatieven zoals ‘welzijn op recept’, met als doel aanzienlijke vermindering van eenzaamheid onder jeugd en jongvolwassenen.
3. Suïcidegedachten bij jongvolwassenen:
Het percentage jongvolwassenen met suïcidegedachten is aanzienlijk hoger dan bij volwassenen en senioren.
4. Beschikbaarheid passende GGZ:
GGZ-partijen signaleren dat de wachttijden in de regio te lang zijn, waardoor passende zorg en ondersteuning voor inwoners bemoeilijkt worden. De combinatie van een stijgend aantal zorgvragen, personeelstekorten, tekorten aan geschikte woonvormen, en problemen rond instroom, doorstroom en uitstroom vormen de voornaamste oorzaken van dit probleem.
Gezonde leefstijl
Welke opgaves zien we?
1. Aanpak van overgewicht:
De regio kent een hoog percentage inwoners met overgewicht en een gebrek aan naleving van de beweegnorm. Dit vraagt om doelgerichte interventies: er is een noodzaak tot programma’s die gezond gewicht bevorderen en fysieke activiteit stimuleren.
2. Stimuleren gezond beweeggedrag & sporten
Van de jongvolwassenen voldoet minder dan een derde aan de landelijke beweegrichtlijnen. Voor volwassenen en senioren is dit respectievelijk ongeveer de helft en 30-40%. Dit betekent dat veel inwoners in de regio te weinig bewegen en/of sporten. Dit vraagt om het stimuleren van gezond beweeggedrag en deelname aan sport.
3. Tabakspreventie:
Het percentage rokers in de regio overschrijdt het landelijk gemiddelde, wat vraagt om gerichte anti-rookmaatregelen.
Arbeidsmarkt
Welke opgaves zien we?
1. Groot personeelstekort in de zorg:
Prognoses van het regiobeeld Zaanstreek Waterland wijzen op een aanzienlijk personeelstekort in de zorgsector in de komende jaren. Hoge personeelstekorten in alle zorgsectoren resulteren in een verhoogde druk op professionals, verminderd werkplezier en toenemend verzuim. Geschat wordt dat er 8100 extra medewerkers nodig zijn om in 2032 de inwoners in Zaanstreek Waterland nog van zorg te kunnen voorzien.
2. Krapte op verpleegkundig en verzorgend niveau tegengaan:
Het huidige en toekomstige tekort in de zorg concentreert zich met name op verpleegkundigen niveau 4 en verzorgenden niveau 3. Deze tekorten beïnvloeden de capaciteit en kwaliteit van zorgverlening aan de gemeenschap.
3. Grootste tekorten in welzijnssectoren tegen gaan:
In de welzijnssectoren zijn de grootste tekorten zichtbaar in pedagogische medewerkers en maatschappelijk hulp en dienstverlening. Deze tekorten hebben invloed op het vermogen om passende welzijnsdiensten te bieden aan verschillende doelgroepen.
Gezond en gelukkig opgroeien
Welke opgaves zien we?
1. Kwetsbaarheid van jeugd aanpakken:
Het regiobeeld toont aan dat het aandeel jeugd dat in kwetsbaarheid opgroeit groter is dan het landelijke gemiddelde. De opgave is om jeugd in de regio een stabiele en gezonde leefomgeving te bieden en sociaaleconomische verschillen weg te werken.
2. Toename van jeugdzorgbehoeften adresseren:
Het aantal jongeren met jeugdzorg ligt nu rond het landelijk gemiddelde, maar er wordt verwacht dat dit tegen 2040 met 12,4% zal toenemen. Er is aandacht nodig voor ouderbetrokkenheid, vooral bij gezinnen waar ouders moeite hebben met rondkomen, waar kinderen niet bij beide ouders opgroeien en waar ouders laag zijn opgeleid.
3. Integrale aanpak en betrekken van omgeving:
Professionals streven naar meer betrokkenheid van de omgeving van het kind, zoals school en vrije tijd, bij interventies. Ambitie om steviger in te zetten op een integrale aanpak, waarbij op alle leefgebieden van het gezin, inclusief de ouders, wordt ingezet.
Wonen en zorg
Welke opgaves zien we?
1. Woonzorgopgave voor vergrijzende bevolking:
Druk op zorgvoorzieningen door een vergrijzende bevolking, wat leidt tot een toename van de vraag naar zorg en ondersteuning voor ouderen. Stimulering van langer zelfstandig thuis wonen, vereist ondersteuning op meerdere vlakken, zoals toegankelijke zorgdiensten, woningaanpassingen en het tegengaan van eenzaamheid onder ouderen.
2. Tekort aan passende huisvesting in diverse domeinen:
Uitdagingen in passende huisvesting niet beperkt tot ouderenzorg; ook in andere domeinen zoals mentale gezondheid en jeugdzorg is er een tekort aan geschikte woonruimten. Stijging van het aantal huishoudens in de regio en een lagere instellingswoonachtigheid vergroten de druk op beschikbare (woon)ruimten.
3. Woonzorgvisie als leidraad:
Aankondiging van een verwachte woonzorgvisie per gemeente eind 2023 als leidraad voor de specifieke woonzorgopgaves in de regio Zaanstreek Waterland.
Acute zorg
Naast het IZA regioplan wordt in de regio Zaanstreek Waterland ook een plan uitgewerkt voor de transformatie van de acute zorg. Dit is het zogeheten Regionaal Overleg Acute Zorg (ROAZ) plan. Zaanstreek Waterland ligt in de ROAZ Regio Noord-Holland Flevoland. Het ROAZ is het overlegorgaan tussen partners in de acute zorgketen en aanbieders van vervolgzorg. Het doel van het ROAZ is ervoor te zorgen dat een patiënt zo snel mogelijk op de juiste plaats terechtkomt wanneer hij of zij acute zorg nodig heeft. Op subregionaal niveau is een ROAZ-plan voor Zaanstreek Waterland uitgewerkt. De acute zorg heeft op onderdelen inhoudelijk verbinding met de prioritaire opgaven van dit regioplan.
